De Commissie
De Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen is een onafhankelijk adviesorgaan waarin experten met diverse achtergronden en uit uiteenlopende vakgebieden zich gezamenlijk buigen over de erfgoedkundige aspecten van projecten, vanuit hun eigen praktijkervaring en onderzoeksveld.
Een collegiaal orgaan
De Commissie telt achttien leden, die door de Regering worden benoemd op basis van hun expertise op het gebied van erfgoedbehoud. Ze verenigt architecten, ingenieurs, (kunst)historici, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en specialisten op het gebied van natuurlijk erfgoed en historische tuinen, restauratietechnieken, energieprestatie en archeologie, evenals experten op juridisch en economisch vlak.
Om de aanvragen en dossiers te onderzoeken, komt de Commissie elke twee tot drie weken samen. Bij deze plenaire vergaderingen zijn ook waarnemers aanwezig van de directies Cultureel Erfgoed en Stedenbouw van urban.brussels. De vergaderingen vinden plaats in de kantoren van urban.brussels, waar ook het secretariaat van de KCML is gehuisvest.
Elke aanvraag wordt door een of meerdere leden van de Commissie onderzocht en tijdens de zittingen aan het voltallige college voorgesteld. Na debat en beraadslaging brengt de KCML haar adviezen collegiaal uit.
Een onafhankelijk adviesorgaan
De KCML is een onafhankelijk adviesorgaan dat de Regering, op haar verzoek of op eigen initiatief, adviseert over het behoud van het erfgoed in het Brussels Gewest. Haar belangrijkste opdracht bestaat erin advies uit te brengen over vergunningsaanvragen voor werken aan beschermd erfgoed of aan erfgoed dat op de bewaarlijst is ingeschreven, evenals aan niet-gevrijwaard architecturaal of landschappelijk erfgoed dat gelegen is in een vrijwaringszone of is opgenomen in de inventaris. Wanneer de KCML om advies wordt gevraagd over werken die betrekking hebben op gevrijwaarde delen van een beschermd goed of van een goed dat op de bewaarlijst is ingeschreven, is haar advies bindend, of « eensluidend ».
Daarnaast brengt de KCML advies uit in het kader van beschermingsprocedures en procedures tot inschrijving op de bewaarlijst. Ze kan de Regering ook op eigen initiatief voorstellen om een goed te vrijwaren.
Tot slot kan de KCML het initiatief nemen om aanbevelingen te formuleren over alle aspecten die verband houden met erfgoed en behoort ze tot de instanties die advies uitbrengen over de opmaak van stedenbouwkundige plannen en verordeningen op vlak van ruimtelijke ordening.
Een multidisciplinaire aanpak
Dankzij haar multidisciplinaire samenstelling kan de KCML een zeer breed spectrum aan dossiers behandelen, van de restauratie van een sgraffito in een herenhuis tot de verlenging van het tracé van de noord-zuidmetrolijn. Ze hanteert daarbij een geïntegreerde benadering en een integrale visie op de stedelijke omgeving, met aandacht voor uiteenlopende aspecten zoals stedenbouw, stadslandschappen, stadsvernieuwing, milieubeheer, duurzaamheid, mobiliteit en energieprestaties. Zo streeft ze ernaar een louter sectorale aanpak van de dossiers te overstijgen.
Erfgoed en de stad
De KCML is van mening dat de erkenning van erfgoed verder moet reiken dan geïsoleerde monumenten en landschappen en ook op territoriaal niveau moet worden benaderd. Belangrijke stedelijke en landschappelijke composities die bijdragen aan de identiteit van het Brussels Gewest en aan de kwaliteit van de stedelijke leefomgeving, moeten eveneens worden behouden en gevaloriseerd.
Daarnaast is de Commissie ervan overtuigd dat verleden en toekomst, erfgoedbenadering en hedendaagse visie, met elkaar kunnen worden verzoend. Dat gebeurt vandaag al op het niveau van gebouwen en sites, maar een dergelijke aanpak is evenzeer toepasbaar op het niveau van stedenbouw en stadslandschap. Daarbij hoeft niet alles behouden te blijven. Wel is het belangrijk veranderingen en aanpassingen in te passen in het bredere verhaal van de stad, zodat deze als geheel op een coherente manier vorm krijgt.